اگر زیر خودرو لکه‌های روغن می‌بینید یا متوجه شده‌اید سطح روغن موتور بدون دلیل مشخصی کم می‌شود، احتمال نشتی روغن موتور وجود دارد. روغن‌ریزی خودرو همیشه به معنی یک خرابی بزرگ نیست؛ گاهی یک واشر، کاسه‌نمد، پیچ تخلیه یا فیلتر روغن باعث نشتی می‌شود، اما اگر این مشکل نادیده گرفته شود، کاهش بیش از حد روغن می‌تواند روانکاری موتور را مختل و به قطعات داخلی آن آسیب وارد کند.
برای تشخیص علت روغن‌ریزی ماشین، باید محل لکه، مقدار روغن، وضعیت اطراف موتور و سرعت کم شدن سطح روغن بررسی شود. در ادامه مهم‌ترین علت‌های روغن‌ریزی ماشین و روش تشخیص آن را بررسی می‌کنیم.
از کجا بفهمیم ماشین روغن نشت می‌کند؟
یکی از ساده‌ترین نشانه‌های نشتی روغن، مشاهده لکه یا قطره‌های چرب زیر خودرو بعد از پارک کردن است. البته هر لکه‌ای زیر خودرو الزاماً روغن موتور نیست و ممکن است مربوط به آب کولر، ضدیخ یا سایر مایعات خودرو باشد.
نشانه‌های رایج روغن‌ریزی عبارت‌اند از:
- ایجاد لکه چرب و تیره زیر خودرو
- کم شدن سطح روغن موتور در فاصله کوتاه
- خیس یا چرب شدن اطراف موتور
- چکه کردن روغن از قسمت زیر موتور
- ایجاد بوی روغن داغ یا سوخته
- مشاهده دود یا بخار از قسمت موتور در بعضی موارد
- روشن شدن چراغ روغن در صورت افت شدید سطح یا فشار روغن
اگر فقط یک لکه کوچک مشاهده کرده‌اید، بهتر است محل و مقدار آن را زیر نظر بگیرید؛ اما چکه مداوم یا حجم زیاد روغن نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود.
۸ علت اصلی روغن‌ریزی ماشین
روغن موتور از مسیرهای مختلفی در موتور و متعلقات آن عبور می‌کند و خرابی آب‌بندی هر یک از این قسمت‌ها می‌تواند باعث نشتی شود. مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:
۱. خراب شدن واشر درپوش سوپاپ
در قسمت بالایی موتور، درپوش سوپاپ با استفاده از یک واشر آب‌بندی می‌شود. با گذشت زمان، این واشر ممکن است بر اثر گرما و فرسودگی خاصیت خود را از دست بدهد.
در این حالت معمولاً روغن در قسمت بالایی موتور جمع می‌شود و ممکن است از اطراف درپوش به سمت پایین حرکت کند.
نشانه‌های احتمالی:
- چرب شدن اطراف درپوش سوپاپ
- مشاهده روغن در بخش بالایی موتور
- بوی روغن داغ در صورت رسیدن روغن به قطعات داغ
۲. نشتی از کارتل یا واشر کارتل
کارتل در قسمت پایینی موتور قرار دارد و روغن موتور پس از گردش در سیستم، در آن جمع می‌شود. برخورد با اجسام، آسیب به کارتل یا خراب شدن واشر آن می‌تواند باعث نشت روغن شود.
اگر نشتی از قسمت پایینی موتور باشد، احتمال دارد روغن روی کارتل یا اطراف آن جمع شده و سپس روی زمین چکه کند.
در این حالت، محل دقیق نشتی باید تمیز و بررسی شود؛ چون ممکن است روغن از قسمت بالاتری نشت کرده و روی کارتل جمع شده باشد.
۳. شل شدن یا خراب شدن پیچ تخلیه روغن
پیچ تخلیه روغن در پایین کارتل قرار دارد و هنگام تعویض روغن باز و بسته می‌شود. اگر پیچ به‌درستی بسته نشده باشد یا واشر آن خراب شده باشد، ممکن است روغن به‌تدریج از همان قسمت نشت کند.
این نوع نشتی گاهی به شکل قطره‌های منظم روغن در زیر خودرو دیده می‌شود. اگر روغن‌ریزی بعد از تعویض روغن شروع شده باشد، بررسی پیچ تخلیه و واشر آن یکی از موارد مهم است.
۴. خراب شدن فیلتر روغن یا آب‌بندی آن
یکی از دلایل شایع نشتی روغن، نصب نامناسب یا خرابی آب‌بندی فیلتر روغن است. اگر اخیراً روغن موتور و فیلتر را تعویض کرده‌اید، ابتدا اطراف محل نصب فیلتر را بررسی کنید. برای آشنایی بیشتر با انواع فیلترهای خودرو و زمان مناسب تعویض آن‌ها، می‌توانید راهنمای انواع فیلتر خودرو و زمان تعویض آن‌ها را نیز مطالعه کنید.
۵. فرسودگی کاسه‌نمدهای موتور
کاسه‌نمدها وظیفه آب‌بندی قسمت‌هایی را دارند که در آن‌ها شفت یا قطعات متحرک وجود دارد. با افزایش عمر خودرو، حرارت و فرسودگی می‌تواند باعث خشک شدن یا آسیب دیدن این قطعات شود.
نشتی از کاسه‌نمدها همیشه به‌سادگی قابل مشاهده نیست و ممکن است روغن از قسمت داخلی به سمت پایین حرکت کند. بنابراین مشاهده روغن در پایین موتور الزاماً به معنی خرابی کارتل نیست و منبع واقعی نشتی باید مشخص شود.
۶. خرابی واشرها و آب‌بندی‌های مسیر روغن
در موتور خودرو قطعات و مسیرهای مختلفی برای گردش روغن وجود دارد. فرسودگی برخی واشرها و آب‌بندی‌ها می‌تواند باعث نشت تدریجی روغن شود.
این نوع نشتی ممکن است ابتدا بسیار کم باشد و فقط باعث چرب شدن یک قسمت از موتور شود، اما با گذشت زمان شدت آن افزایش پیدا کند.
۷. ترک خوردن یا آسیب دیدن قطعات مرتبط با روغن
ضربه به قسمت زیرین خودرو، برخورد با مانع یا فرسودگی قطعات می‌تواند در بعضی شرایط باعث آسیب به کارتل یا سایر بخش‌های مرتبط با روغن شود.
اگر روغن‌ریزی بعد از عبور از دست‌انداز شدید، برخورد با جسم یا ضربه به زیر خودرو ایجاد شده باشد، بهتر است خودرو از قسمت زیرین به‌طور کامل بررسی شود.
۸. افزایش فشار داخل موتور و مشکلات آب‌بندی
در شرایطی که تهویه مناسب محفظه میل‌لنگ دچار مشکل شود، فشار داخل موتور می‌تواند افزایش پیدا کند و به بیرون زدن روغن از بعضی نقاط آب‌بندی منجر شود.
به همین دلیل در برخی موارد، تعویض ساده یک واشر مشکل را به‌طور کامل حل نمی‌کند و لازم است علت ایجاد فشار غیرطبیعی نیز بررسی شود.
لکه روغن زیر ماشین چه چیزی را نشان می‌دهد؟
محل ایجاد لکه می‌تواند سرنخ خوبی برای پیدا کردن نقطه نشتی باشد، اما نباید فقط بر اساس محل لکه درباره خرابی قطعه تصمیم گرفت؛ چون روغن ممکن است هنگام حرکت روی قسمت‌های مختلف موتور یا شاسی پخش شود.
| محل تقریبی مشاهده روغن | موارد احتمالی برای بررسی |
|---|---|
| قسمت جلوی موتور | فیلتر روغن، آب‌بندی‌ها و برخی مسیرهای روغن |
| زیر قسمت مرکزی موتور | کارتل، واشر کارتل یا نشتی از بخش‌های بالاتر |
| اطراف قسمت بالایی موتور | واشر درپوش سوپاپ |
| نزدیک محل فیلتر روغن | فیلتر و واشر آن |
| بخش‌های مختلف زیر موتور | احتمال جاری شدن روغن از قسمت بالاتر |
بنابراین برای تشخیص دقیق، باید منبع اولیه نشتی پیدا شود، نه اینکه صرفاً اولین قسمت خیس‌شده تعویض شود.
روغن‌ریزی ماشین چه رنگی است؟
روغن موتور معمولاً با افزایش کارکرد تیره‌تر می‌شود و ممکن است رنگ آن از قهوه‌ای تا مشکی تغییر کند. بنابراین رنگ به‌تنهایی معیار دقیقی برای تشخیص نیست.
برای تشخیص مایع نشتی بهتر است علاوه بر رنگ، چربی، غلظت، محل ایجاد لکه و شرایط خودرو نیز بررسی شود.
به‌عنوان مثال، آب کولر معمولاً شفاف و رقیق است و بعد از روشن بودن کولر ممکن است زیر خودرو جمع شود؛ در حالی که روغن موتور حالت چرب دارد و معمولاً لکه‌ای لغزنده‌تر ایجاد می‌کند.
البته هر لکه‌ای که زیر خودرو دیده می‌شود الزاماً روغن موتور نیست. گاهی نشتی مایع خنک‌کننده، روغن گیربکس یا سایر سیالات با روغن موتور اشتباه گرفته می‌شود. اگر هم‌زمان با نشتی، علائمی مثل افزایش دمای موتور یا کم شدن مایع خنک‌کننده را مشاهده می‌کنید، بررسی علائم خرابی واترپمپ هم می‌تواند کمک‌کننده باشد.
تفاوت روغن‌ریزی و روغن‌سوزی چیست؟
این دو مشکل گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، اما یکسان نیستند. روغن‌ریزی یعنی روغن موتور از یک نقطه آب‌بندی یا قطعه به بیرون نشت می‌کند و ممکن است روی موتور یا زمین دیده شود.
اما در روغن‌سوزی، روغن وارد محفظه احتراق می‌شود و همراه فرایند احتراق مصرف می‌شود. در این حالت ممکن است بدون مشاهده لکه روغن زیر خودرو، سطح روغن موتور کاهش پیدا کند.
بنابراین اگر سطح روغن پایین می‌آید اما هیچ نشتی خارجی مشاهده نمی‌کنید، نباید بلافاصله نتیجه بگیرید که خودرو روغن‌ریزی دارد؛ مصرف روغن داخلی موتور نیز باید بررسی شود.
آیا رانندگی با ماشین روغن‌ریز خطرناک است؟
شدت نشتی اهمیت زیادی دارد. اگر فقط یک نشتی بسیار جزئی وجود داشته باشد، ممکن است خودرو بتواند برای مدت محدودی به تعمیرگاه برسد؛ اما این موضوع به معنی بی‌خطر بودن ادامه رانندگی برای مدت طولانی نیست.
در موارد زیر بهتر است از ادامه رانندگی خودداری کنید:
- روغن به‌سرعت روی زمین می‌چکد.
- سطح روغن موتور به شکل محسوسی پایین آمده است.
- چراغ روغن روشن شده است.
- از قسمت موتور دود یا بوی شدید روغن داغ احساس می‌شود.
- نشتی بعد از ضربه شدید به زیر خودرو ایجاد شده است.
- نمی‌توانید میزان روغن باقی‌مانده موتور را به‌درستی تشخیص دهید.
رانندگی با سطح روغن بسیار پایین می‌تواند باعث کاهش روانکاری و افزایش اصطکاک قطعات داخلی موتور شود.
اگر میزان نشتی زیاد است یا محل آن مشخص نیست، بهتر است خودرو را متوقف کرده و برای بررسی و تعمیر اقدام کنید.
درصورتی‌که ماشین روغن‌ریزی کرد چه کار کنیم؟
اگر متوجه لکه روغن زیر خودرو شدید، ابتدا خودرو را در محل امن پارک کنید و اجازه دهید موتور در شرایط مناسب بررسی شود. سپس:
- سطح روغن موتور را بررسی کنید.
- محل تقریبی لکه را مشاهده کنید.
- به زمان شروع روغن‌ریزی توجه کنید.
- اگر مشکل بعد از سرویس روغن ایجاد شده، این موضوع را در نظر بگیرید.
- در صورت نشتی شدید، از ادامه رانندگی خودداری کنید.
- برای مشخص شدن منبع نشتی، خودرو را به‌صورت تخصصی بررسی کنید.
اگر محل نشتی مشخص نیست یا خودرو در محلی متوقف شده که امکان بررسی و تعمیر معمولی وجود ندارد، استفاده از تعمیر خودرو در محل می‌تواند گزینه مناسبی باشد تا وضعیت خودرو قبل از حرکت بررسی شود.
🚗 ماشین شما روغن‌ریزی دارد؟
اگر زیر خودرو لکه روغن دیده‌اید، سطح روغن کم می‌شود یا محل نشتی را پیدا نمی‌کنید، بهتر است قبل از ادامه رانندگی علت مشکل مشخص شود. برای اعزام امداد و بررسی خودرو در محل با امداد خودرو تبریز (جهان آذر) تماس بگیرید.
چه زمانی برای روغن‌ریزی خودرو باید امداد بگیریم؟
هر روغن‌ریزی الزاماً به امداد خودرو نیاز ندارد، اما اگر خودرو در خیابان یا جاده متوقف شده، نشتی شدید است، سطح روغن پایین آمده یا احتمال آسیب به موتور وجود دارد، ادامه رانندگی می‌تواند مشکل را جدی‌تر کند.
در چنین شرایطی بهتر است ابتدا خودرو بررسی شود و در صورت نیاز، تعمیر یا جابه‌جایی آن انجام شود. به‌خصوص اگر لکه بزرگ روغن زیر خودرو ایجاد شده، روغن به‌صورت مداوم چکه می‌کند یا چراغ روغن روشن شده است، بهتر است ریسک رانندگی با خودرو را نپذیرید.
جمع‌بندی
علت روغن‌ریزی ماشین می‌تواند از یک مشکل ساده مانند خرابی واشر، فیلتر روغن یا پیچ تخلیه شروع شود و در بعضی موارد به خرابی کاسه‌نمدها یا سایر آب‌بندی‌های موتور مربوط باشد.
برای تشخیص درست، نباید فقط به محل لکه روی زمین توجه کرد؛ زیرا روغن ممکن است از قسمت بالاتری نشت کرده و روی بخش‌های پایین‌تر جمع شود. همچنین کاهش سطح روغن بدون مشاهده لکه، همیشه به معنی روغن‌ریزی نیست و احتمال روغن‌سوزی نیز باید بررسی شود.
اگر نشتی شدید است، سطح روغن پایین آمده یا محل روغن‌ریزی مشخص نیست، قبل از ادامه رانندگی خودرو را بررسی کنید تا از آسیب بیشتر به موتور جلوگیری شود.
سوالات متداول
۱. چرا ماشین در حالت پارک روغن‌ریزی می‌کند؟
معمولاً نشتی از یکی از آب‌بندی‌ها، کارتل، پیچ تخلیه، فیلتر روغن یا بخش‌های دیگر موتور باعث ایجاد لکه زیر خودروی پارک‌شده می‌شود. محل دقیق نشتی باید بررسی شود.
۲. آیا کم شدن روغن موتور همیشه به معنی روغن‌ریزی است؟
خیر. اگر هیچ نشتی خارجی مشاهده نمی‌شود، احتمال مصرف داخلی روغن یا روغن‌سوزی نیز وجود دارد.
۳. آیا روغن‌ریزی کم ماشین هم نیاز به تعمیر دارد؟
بله. حتی اگر نشتی جزئی باشد، بهتر است علت آن مشخص شود؛ زیرا ممکن است با گذشت زمان شدت نشتی افزایش پیدا کند.
۴. آیا با ماشین روغن‌ریز می‌توان رانندگی کرد؟
به شدت نشتی و میزان روغن موجود در موتور بستگی دارد. در صورت چکه شدید، کاهش محسوس سطح روغن یا روشن شدن چراغ روغن، بهتر است خودرو حرکت داده نشود و ابتدا بررسی شود.